خشکی واژن نشانه چیست؟ – از علائم تا درمان

خشکی واژن همانطور که از نامش پیداست با کمبود رطوبت و خشکی در ناحیه واژن شناخته می‌شود. این موضوع در هر سنی از خانمها می‌تواند اتفاق بیفتد اما در بانوانی که به یائسگی رسیده‌اند، شایع‌تر است. برخی از عوامل در به وجود آمدن این عارضه نقش دارند که حتما از آنها صحبت خواهیم کرد.

در این مطلب از سری مقالات بهداشت و مراقبت فردی آراکسین می‌خواهیم در ابتدا تعریفی از خشکی واژن داشته باشیم؛ سپس به علل و علائم آن بپردازیم و در نهایت در خصوص راه‌های درمان برای این بیماری صحبت بکنیم.

---

خشکی واژن چیست؟

خشکی واژن که به نام آتروفی واژن (Vaginal atrophy) هم معروف است، اگر بگوییم یکی از بیماری‌های آزاردهنده و در عین حال رایج در بانوان است، بیراه نگفته‌ایم. این بیماری به دلیل عوامل مختلفی به وجود می‌آید و در خانمهایی که یائسه می‌شوند، بسیار بیشتر دیده می‌شود.

اگر بخواهیم توضیح ساده‌ای در خصوص این عارضه داشته باشیم این است که در حالت عادی به دلیل ترشح هورمون زنانه استروژن، واژن رطوبت دارد و این موضوع فایده‌های زیادی دارد. اما در برخی از مواقع، تولید این هورمون در بدن، روند نزولی پیدا می‌کند و در نتیجه رطوبت واژن کم شده یا به‌طور کلی از بین می‌رود. در دوران یائسگی، تولید هورمون استروژن بسیار کم می‌شود و همین موضوع باعث بیماری خشکی واژن می‌شود.

📑 حالا اگر بخواهیم از عملکرد دقیق هورمون استروژن بگوییم، باعث می‌شود، دیواره واژن، مرطوب و سفت مانده و حالت کشسانی خود را حفظ بکند اما با کم شدن این هورمون، حالت طبیعی ناحیه تناسلی از دست می‌رود، نازک و خشک شده و خاصیت ارتجاعی آن نیز از بین خواهد رفت.

---

علت خشکی واژن

البته این را بدانید که تنها علت خشکی واژن، یائسگی نیست؛ بلکه برخی از دلایل وجود دارند که می‌توانند زمینه ساز این بیماری در خانم‌ها بشوند که در زیر به آنها اشاره خواهیم کرد.

---

رادیوتراپی یا شیمی ‌درمانی، عامل خشکی واژن

درمان‌های سرطان به‌ ویژه در ناحیه لگن، موجب آسیب به بافت‌ها و کاهش ترشحات واژن شده و خشکی را تشدید می‌کنند.

---

کمبود جریان خون در ناحیه تناسلی

برخی مشکلات عروقی یا شرایطی که جریان خون لگن را کاهش می‌دهند، باعث کمبود رطوبت طبیعی واژن و خشکی می‌شوند.

---

کاهش طبیعی ترشحات با افزایش سن حتی پیش از یائسگی

با افزایش سن، حتی قبل از ورود به یائسگی، کاهش تدریجی ترشح طبیعی واژن رخ می‌دهد که می‌تواند زمینه ‌ساز خشکی بشود.

---

اما می‌تواند در زمان نوسانات هورمونی مانند دوران بارداری، شیردهی، پس از زایمان یا در نتیجه برخی درمان‌های پزشکی مانند شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی هم اتفاق بیفتد.

---

تاثیر برخی داروها در خشکی واژن

برخی از داروها، مانند برخی از داروهای ضد افسردگی، داروهای آلرژی و داروهای ضد بارداری هورمونی می‌توانند به عنوان یک عارضه جانبی منجر به کاهش رطوبت واژن بشوند.

---

استرس، منشا همه چیز حتی بیماری های زنان

عوامل روانشناختی مانند استرس و اضطراب شدید در برانگیختگی جنسی و روان‌سازی واژن اختلال ایجاد می‌کنند و در نهایت به عنوان علت خشکی واژن نیز شناخته می‌شود.

---

📑 همچنین برخی از بیماری‌های پوستی باعث آتروفی واژن می‌شود.

---

افزایش بیماری‌ های زنان با سیگار کشیدن

سیگار می‌تواند بر جریان خون واژن تاثیر بگذارد و باعث اختلال در جریان خون بشود که همین موضوع افزایش خطر خشکی واژن را به همراه دارد.

---

استفاده از برخی محصولات بهداشتی بانوان

صابون‌ یا برخی از محصولات معطر می‌توانند تعادل pH طبیعی واژن را مختل بکنند و منجر به خشکی و تحریک بشوند.

---

علائم خشکی واژن

ممکن است در برخی از افراد تمام این نشانه‌هایی که در زیر گفته می‌شود، وجود نداشته باشد اما در مجموع، علائم متداول خشکی واژن شامل:

• خشکی یا خارش در ناحیه واژن
• درد یا ناراحتی در طول رابطه جنسی
• التهاب واژن
• احساس سوزش در هنگام ادرار
• خونریزی خفیف بعد از مقاربت
• افزایش دفعات عفونت ادراری (UTI)
• خستگی مفرط
• اختلال در خواب
• گر گرفتگی و عرق کردن در شب

---

درمان خشکی واژن

برای درمان خشکی واژن باید به یک متخصص زنان مراجعه کنید تا بهترین راهکار را به شما ارائه بدهد. اما چند گزینه درمانی برای این موضوع وجود دارد که به فراخور شرایط بیماری، توسط پزشک متخصص تجویز خواهد شد.

---

تغییر سبک زندگی و مدیریت استرس

کاهش استرس و اضطراب از طریق روش‌هایی مثل مدیتیشن، یوگا یا ورزش‌های سبک می‌تواند تعادل هورمونی بدن را بهبود دهد و به کاهش خشکی واژن کمک کند.

---

استفاده از فیزیوتراپی کف لگن

تمرینات کف لگن یا کگل تراپی می‌تواند جریان خون در ناحیه تناسلی را افزایش داده و به کاهش خشکی کمک بکند.

---

پرهیز از محصولات شیمیایی تحریک کننده

تغییر محصولات شوینده و بهداشتی به گزینه‌های ملایم، تحریک و خشکی را کاهش داده و باعث افزایش سلامت ناحیه تناسلی می‌شود.

---

استفاده از محصولات روان کننده و مرطوب کننده

---

درمان خشکی واژن با استروژن واژینال

این درمان به عنوان علاجی موثر و ایمن شناخته شده که توسط پزشک متخصص زنان با نسخه تجویز می‌شود و باعث افزایش خاصیت ارتجاعی بافت واژن، متعادل شدن سطح pH و ترشحات آن و از بین رفتن خشکی واژن خواهد شد. البته روند بهبودی ممکن است چند هفته ای طول بکشد.

---

درمان خانگی خشکی واژن

برخی از افرادی که در طب سنتی مهارت دارند، برای درمان خانگی خشکی واژن کرم‌های گیاهی و طبیعی یام وحشی و کوهوش سیاه را پیشنهاد می‌دهند که می‌تواند خشکی را تسکین بدهد.

---

اقدامات پیشگیرانه برای درمان خشکی واژن

همیشه گفته اند؛ پیشگیری بهتر از درمان است! برخی نکات و اقدامات نیز در این بین وجود دارد که با رعایت آنها می‌توانید از ابتلا به بیماری خشکی واژن جلوگیری کنید.

• استفاده از لباس زیر نخی و گشاد به جای لباس های زیر با الیاف مصنوعی و تنگ
• مصرف خوراک و میوه‌هایی مانند آجیل، سیب  و دانه‌ها که سرشار از فیتواستروژن هستند.
• استفاده از محصولات ضد حساسیت زا با اسانس هایپو آلرژنیک یا بدون عطر
• عدم شستشوی داخل واژن

---

شناسایی علت، قدم اول برای درمان خشکی واژن

اگر بگوییم، شناسایی علت اینکه چرا به خشکی واژن مبتلا شدید، قدم اول برای درمان این عارضه است، اصلا اشتباه نگفته‌ایم. مشاوره با یک پزشک متخصص زنان، جزو ضروریات برای این موضوع به حساب می‌آید. البته باید تاکید بکنیم که خشکی واژن، عوارض و عواقب جدی و تهدید کننده‌ای برای بانوان ندارد اما به هر حال با درد و ناراحتی همراه است.

پیش از اینکه این عارضه جدی بشود، همانطور که در بالا درباره آن صحبت کردیم، می‌توانید از محصولات مرطوب کننده بدون نسخه پزشک استفاده بکنید تا کار به جاهای باریکتری نرسد. اما به محض جدی شدن علائم خشکی واژن به پزشک مربوطه باید مراجعه کرد.

---

سوالات متداول درباره خشکی واژن

1. خشکی واژن چیست؟

   – خشکی واژن به کاهش رطوبت و نرمی در ناحیه واژن گفته می‌شود که می‌تواند باعث ناراحتی، خارش و درد در حین رابطه جنسی بشود.

2. چه عواملی باعث خشکی واژن می‌شوند؟

   – عوامل مختلفی مانند تغییرات هورمونی (مانند یائسگی)، مصرف برخی داروها، استرس و برخی بیماری‌ها مانند دیابت در خشکی واژن دخیل هستند.

3. آیا خشکی واژن فقط در دوران یائسگی رخ می‌دهد؟

   – خیر، خشکی واژن می‌تواند در هر سنی و به دلایل مختلفی رخ دهد، از جمله بارداری، شیردهی و حتی استفاده از برخی محصولات بهداشتی.

4. چگونه می‌توان خشکی واژن را درمان کرد؟

   – درمان‌ها شامل استفاده از مرطوب‌کننده‌های واژنی، ژل‌های روان‌کننده در حین رابطه جنسی و در برخی موارد، درمان‌های دارویی و هورمونی است که با مشاوره با پزشک متخصص انجام می‌گیرد.

5. آیا خشکی واژن می‌تواند بر روابط جنسی تاثیر بگذارد؟

   – بله، خشکی واژن می‌تواند باعث درد و ناراحتی در حین رابطه جنسی شده و به کاهش میل جنسی منجر بشود.

6. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

   – اگر خشکی واژن باعث ناراحتی شدید، درد در حین رابطه جنسی یا علائم دیگری مانند خارش و سوزش بشود، بهتر است به پزشک متخصص مراجعه کنید.

7. آیا سبک زندگی در خشکی واژن نقش دارد؟

بله، عواملی مثل کم ‌آبی بدن، مصرف دخانیات، استرس و حتی رژیم غذایی نامناسب می‌توانند خشکی واژن را تشدید بکنند.

8. آیا ورزش می‌تواند به بهبود خشکی واژن کمک بکند؟

بله، انجام تمرینات کف لگن (کگل) می‌تواند باعث بهبود جریان خون در ناحیه واژن شود و علائم خشکی را کاهش بدهد.

9. آیا خشکی واژن بر باروری تاثیر دارد؟

در برخی موارد بله! خشکی شدید واژن، مانع حرکت طبیعی اسپرم شده و احتمال بارداری را کاهش می‌دهد.

10. آیا استفاده از محصولات بهداشتی خاص می‌تواند خشکی واژن ایجاد بکند؟

بله، برخی صابون‌ها، شوینده‌های قوی یا محصولات معطر بهداشتی می‌توانند باعث تحریک و خشکی واژن بشوند.

11. آیا امکان پیشگیری از خشکی واژن وجود دارد؟

تا حد زیادی بله؛ نوشیدن آب کافی، حفظ تعادل هورمونی، استفاده از محصولات ملایم بهداشتی و مدیریت استرس می‌تواند به پیشگیری کمک بکند.