راهنمای جامع مراقبت پوستی در دوران پریود

پوست انسان در تمام طول ماه تحت ‌تاثیر نوسان‌های هورمونی قرار دارد، اما هیچ دوره‌ای به اندازه روزهای نزدیک به قاعدگی این تغییرات را آشکار نمی‌کند. بسیاری از خانمها، درست چند روز پیش از شروع پریود، متوجه افزایش چربی، بروز جوش‌های دردناک، کدری و حساسیت غیر معمول پوست خود می‌شوند؛ تغییراتی که برای برخی تنها چند روز و برای برخی دیگر هفته‌ها ادامه پیدا می‌کند. این تحولات ناگهانی تصادفی نیستند، بلکه نتیجه مستقیم تغییر سطح هورمون‌هایی مانند استروژن، پروژسترون و آندروژن‌ها هستند که هر یک به‌ صورت جداگانه بر عملکرد غدد چربی، سد دفاعی پوست و التهاب عمومی بدن اثر می‌گذارند.

📑 با آغاز خونریزی قاعدگی، شرایط پوست باز هم دستخوش تحول تازه‌ای می‌شود؛ رطوبت طبیعی پوست کاهش یافته، حساسیت افزایش پیدا کرده و تحمل پوست نسبت به بسیاری از محصولات مراقبتی کمتر می‌شود. همین رفتارهای متناقض باعث شده که بسیاری از زنان احساس کرده در این دوران، روتین همیشگی‌شان کارایی پیشین را ندارد، یا حتی گاه به پوست آسیب می‌زند.

اهمیت پرداختن به روتین پوستی در این دوران از آن جهت بیشتر شده که بسیاری از مشکلاتی که در دوره قبل یا حین پریود دیده می‌شوند، قابل پیشگیری هستند؛ به شرط آنکه بدانیم دقیقا چه تغییراتی در پوست رخ داده و چگونه باید با آن‌ها مواجه شد. در این مقاله از سری مقالات مجله مراقبت از پوست آراکسین و سری مقالات بهداشت فردی آراکسین با ما همراه باشید.

---

تحلیل مرحله‌ به ‌مرحله چرخه قاعدگی و اثر آن بر پوست

چرخه قاعدگی را می‌توان به چهار فاز عملیاتی تقسیم کرد که هر کدام با تغییرات هورمونی مشخص، تاثیر متفاوتی بر پوست دارند. در ادامه هر فاز را به ‌صورت فشرده توضیح می‌دهم و اشاره‌ای کوتاه به پیامدهای بالینی هر مرحله می‌کنم.

---

فاز فولیکولی (ابتدای چرخه تا اوایل زمان تخمک گذاری)

• هورمون غالب: افزایش نسبی استروژن.
• اثر بر پوست: استروژن تولید کلاژن و رطوبت پوست را تسهیل می‌کند؛ پوست معمولا شاداب‌تر، مرطوب‌تر و با منافذ کمتر ظاهر می‌شود.
• نکته کاربردی کوتاه: این دوره مناسب برای درمان‌های ترمیمی و استفاده از محصولات فعال‌تر است، زیرا تحمل پوست بالاتر است.

---

اوج تخمک گذاری

• هورمون غالب: پیک ناگهانی LH و افزایش کوتاه‌ مدت تستوسترون/آندروژن‌ها در برخی افراد.
• اثر بر پوست: ممکن است افزایش تولید سبوم و کمی التهاب رخ بدهد؛ در برخی افراد جوش‌های پراکنده بروز می‌کند.
• نکته کاربردی کوتاه: مراقب ظهور جوش‌های ناگهانی باشید؛ استفاده از پاکسازی مناسب و ترکیبات ملایم ضدالتهاب مفید است.

---

فاز لوتئال (قبل از شروع پریود، 7 تا 14 روز پیش از خونریزی)

• هورمون غالب: افزایش پروژسترون و نسبتا کاهش استروژن؛ آندروژن‌ها نسبتا پررنگ‌تر می‌شوند.
• اثر بر پوست: افزایش تولید چربی، انسداد منافذ و تشدید جوش‌های التهابی شایع است؛ همچنین التهاب سیستمیک ممکن است حساسیت پوستی و قرمزی را افزایش بدهد.
• نکته کاربردی کوتاه: این فاز بیشترین ریسک جوش‌های هورمونی را دارد؛ اولویت با پاکسازی ملایم، کنترل سبوم و درمان‌های نقطه‌ای است.

---

فاز قاعدگی (روزهای خونریزی)

• هورمون غالب: افت ناگهانی استروژن و پروژسترون.
• اثر بر پوست: کاهش رطوبت سطحی، افزایش حساسیت و احتمال قرمزی یا خشکی؛ تحمل پوست نسبت به ترکیبات قوی کاهش می‌یابد.
• نکته کاربردی کوتاه: در این مرحله روتینی ملایم، آبرسان و تسکین‌ دهنده توصیه می‌شود؛ از محصولات تحریک‌ کننده یا لایه‌بردار قوی پرهیز کنید.

---

اصول کلی روتین پوستی در دوران پریود

مراقبت از پوست در دوران پریود بیش از هر چیز بر پایه ملایمت و حفظ تعادل است. در این دوره، پوست به دلیل تغییرات هورمونی حساس‌تر، کم ‌آب‌تر و در برخی افراد چرب‌تر از حالت معمول رفتار می‌کند. بنابراین رویکرد روتین باید ساده، متعادل و بدون استفاده از ترکیباتی باشد که احتمال تحریک یا افزایش التهاب را دارند.

---

حد یا استفاده از پاک‌کننده‌های با pH بالا می‌تواند خشکی و التهاب را تشدید بکند.

📑 شوینده صورت آراکسین که خاصیت رفع جوش را نیز دارد، یکی از گزینه‌های منتخب برای خانمها می‌تواند باشد.

---

پوست بهتر با حساسیت و التهاب این دوره کنار بیاید.

---

را تا پایان دوره قاعدگی کنار گذاشته یا مصرف آن‌ها را کاهش دهید.

---

توجه به کنترل چربی پوست، اما بدون خشکی بیش از حد

اگر در این دوران پوست چرب‌تر می‌شود، درمان باید روی کنترل سبوم تمرکز بکند، نه حذف آن. استفاده از ترکیبات ملایم مثل نیاسینامید یا سالیسیلیک ‌اسید کم‌ غلظت، به کاهش انسداد منافذ کمک کرده، بدون اینکه سد پوستی را تخریب بکند.

---

محافظت پوست در برابر آفتاب

📑 با وجود افزایش حساسیت در دوران پریود، محافظت در برابر اشعه UV ضروری است؛ زیرا التهاب و خشکی ناشی از پریود می‌تواند پوست را مستعد لکه و حساسیت نوری بکند. بهترین گزینه‌ها معمولا ضدآفتاب‌های سبک و غیرجوش ‌زا مانند ضدآفتاب‌های فیوژن واتر آراکسین هستند.

---

کاهش تعداد محصولات پوستی و ساده ‌سازی روتین

هر چه پوست تحریک ‌پذیرتر باشد، ساده‌سازی روتین اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در دوران قاعدگی باید از هرگونه پیچیدگی اضافه، لایه ‌برداری‌های پی‌ در پی یا ترکیب محصولات متعدد خودداری کرد تا پوست فرصت بازسازی طبیعی داشته باشد.

---

استفاده از محصولات درمانی پوستی در دوران پریود

در دوران پریود، انتخاب و شیوه استفاده از محصولات درمانی باید حساب‌ شده و مطابق با وضعیت پوست باشد. به دلیل افزایش حساسیت و التهاب، هرگونه محصول فعال باید با دقت بیشتری استفاده شود تا به‌جای کمک، موجب تحریک یا تشدید جوش‌های هورمونی نشود.

---

کاهش التهاب و تسریع بهبود کمک بکند.

📑 این ترکیبات از انسداد منافذ جلوگیری کرده و واکنش التهابی را کنترل می‌کنند. مهم این است که در این دوره از مصرف گسترده و سراسری آن‌ها روی تمام صورت پرهیز بشود.

---

 استفاده از نیاسینامید برای کاهش التهاب و تثبیت چربی پوست

نیاسینامید یکی از ترکیباتی است که تحمل پوستی بالایی دارد و برای بسیاری از افراد حتی در زمان پریود مناسب است. این ماده به کاهش ترشح چربی، بهبود سد دفاعی پوست و کاهش لکه‌های پساجوش کمک می‌کند. استفاده منظم از آن در این دوره می‌تواند شدت جوش‌های هورمونی را کاهش دهد.

---

 احتیاط در مصرف رتینوئیدها

رتینوئیدها نقش مهمی در پیشگیری از جوش و بهبود بافت پوست دارند، اما پوست در دوران پریود ممکن است تحمل کمتری نسبت به این گروه نشان بدهد. اگر ب ه‌صورت منظم از رتینوئید استفاده می‌کنید، می‌توانید مصرف را با کاهش تعداد دفعات ادامه بدهید.

📑 اگر پوستتان در این دوره به ‌سرعت خشک، قرمز یا تحریک ‌شده می‌شود، بهتر است استفاده از رتینوئیدها را چند روز متوقف کرده تا سد پوستی در شرایط پایدارتر قرار بگیرد.

---

کنار روتین اصلی، آستانه تحمل پوست را بالا برده و باعث می‌شود محصولات درمانی بهتر عمل بکنند.

---

درمان نقطه ‌ای پوست به ‌جای درمان گسترده

در دوران قاعدگی، بهتر است برای کنترل جوش‌ها به‌جای استفاده از محصولات قوی روی کل صورت، از درمان‌های نقطه‌ای بهره برده بشود. این روش باعث می‌شود پوست سالم بدون دلیل تحت فشار قرار نگیرد و تنها ناحیه ملتهب درمان بشود.

---

مراقبت از ناحیه ژنیتال در دوران پریود

در دوران پریود، ناحیه ژنیتال بیش از حالت عادی مستعد تغییرات  pH، رشد باکتری‌ها و تحریک ناشی از رطوبت، تعریق و استفاده از نوارهای بهداشتی است. به همین دلیل، مراقبت صحیح از این ناحیه برای پیشگیری از عفونت، بوی نامطبوع و التهاب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در این دوره باید رویکردی دقیق، ملایم و هماهنگ با فیزیولوژی واژن در پیش گرفته بشود.

---

 تنظیم و حفظpH طبیعی ناحیه ژنیتال

در روزهای پریود، ترکیب خون و رطوبت پیوسته، محیط واژن را قلیایی‌تر می‌کند. این تغییر pH می‌تواند رشد باکتری‌های نامطلوب را تسهیل بکند. استفاده از شوینده‌های مخصوص بانوان با pH کنترل‌ شده و فرمولاسیون ملایم کمک می‌کند تعادل میکروبی طبیعی حفظ شده و احتمال تحریک کاهش بیابد.

---

توجه به نشانه‌های غیرطبیعی

در صورت مشاهده بوی بسیار شدید، خارش مداوم، ترشحات غیرمعمول یا درد، لازم است به پزشک مراجعه بشود. این موارد، معمولا نشانه‌ای از عدم تعادل میکروبی است و نیاز به بررسی دارد.

---

چه چیزهایی را در دوران پریود نباید استفاده بکنیم؟

پوست در دوران پریود واکنش ‌پذیرتر و حساس‌تر از روزهای دیگر ماه است. به همین دلیل، برخی محصولات و روش‌های مراقبتی که در شرایط عادی مشکلی ایجاد نمی‌کنند، در این دوره می‌توانند سبب التهاب، خشکی، قرمزی یا تشدید جوش‌های هورمونی بشوند. پرهیز از موارد زیر به پوست فرصت می‌دهد بدون تحریک اضافی، دوره قاعدگی را پشت سر بگذارد.

---

لایه‌ بردارهای قویAHA)وBHA با غلظت بالا)

اسیدهایی مانند گلیکولیک‌ اسید، لاکتیک ‌اسید یا سالیسیلیک ‌اسید با درصد بالا، در روزهای پریود خطر تحریک و قرمزی بیشتری دارند. به‌ ویژه اگر پوست تمایل به خشکی یا حساسیت داشته باشد؛ استفاده از لایه ‌بردارهای قوی می‌تواند سد پوستی را تضعیف کرده و التهاب را افزایش بدهد. در این دوره بهتر است از لایه ‌بردارهای ملایم یا مصرف کمتر استفاده بشود.

---

 رتینوئیدهای قوی یا مصرف بیش ‌از حد رتینول

رتینوئیدها به ‌طور کلی اثربخش و ارزشمند هستند، اما در دوران پریود ممکن است باعث پوسته‌ ریزی، قرمزی یا خشکی شدیدتر بشوند. اگر پوست در این روزها بیش از حد تحریک ‌پذیر است، بهتر است مصرف رتینوئیدهای قوی را محدود کرده یا چند روز متوقف کنید تا واکنش‌ها کنترل بشوند.

---

اسکراب‌ ها و لایه‌ برداری فیزیکی زبر

اسکراب‌های دانه‌ دار و ابزارهای لایه ‌برداری فیزیکی می‌توانند در این دوره به بافت پوست آسیب ‌ریز ایجاد بکنند. این نوع لایه‌ برداری، نه ‌تنها التهاب را بدتر کرده، بلکه می‌تواند جوش‌های ملتهب پریودی را تحریک کرده و روند بهبود را طولانی‌تر بکند.

---

پوست را کاهش داده و احساس کشیدگی یا سوزش ایجاد می‌کنند.

---

استفاده از محصولات جدید پوستی بدون تست اولیه

دوران پریود، زمان مناسبی برای امتحان کردن محصول تازه نیست. حتی اگر محصول از نظر فرمولاسیون مشکل نداشته باشد، پوست در این روزها آمادگی کمتری برای مواجهه با مواد جدید دارد و احتمال واکنش‌های ناخواسته بیشتر می‌شود. بهتر است محصولات جدید را به دوره‌ای موکول کرده که پوست در شرایط پایدارتر قرار دارد.

---

شستشوی بیش ‌از حد پوست و استفاده از پاک ‌کننده‌ های نامناسب

در واکنش به افزایش چربی یا جوش‌های این دوره، برخی افراد شستشو را افزایش می‌دهند. اما این کار می‌تواند سد پوستی را تخریب کرده و خشکی و التهاب را بیشتر بکند. استفاده از شوینده‌های قوی یا با pH نامناسب نیز همین اثر را دارد.

---

چگونه روتین پوست را در دوران پریود حفظ بکنیم؟

دوران پریود، دوره‌ای حساس برای پوست است که تغییرات هورمونی، کاهش رطوبت و افزایش التهاب را به همراه دارد. آگاهی از این تغییرات و تنظیم روتین پوستی مطابق با نیازهای واقعی پوست، تفاوت چشمگیری در کنترل جوش‌های هورمونی، کاهش قرمزی و حفظ شادابی ایجاد می‌کند.

اصول کلیدی که باید رعایت بشوند شامل پاکسازی ملایم، تمرکز بر آبرسانی و ترمیم سد پوستی، پرهیز از ترکیبات تحریک‌ کننده، محافظت در برابر آفتاب و ساده‌ سازی روتین است.

📑 همچنین توجه به سلامت ناحیه ژنیتال، کنترل چربی و استفاده هدفمند از محصولات درمانی، می‌تواند تجربه دوران پریود را راحت‌تر و کم ‌استرس‌تر کند. با رعایت این رویکرد مناسب، پوست می‌تواند بدون تحریک اضافی، در طول چرخه قاعدگی سالم، متعادل و با طراوت باقی بماند.

---

سوالات متداول درباره روتین پوستی در دوران پریود

1. چرا پوست من در دوران پریود جوش می‌زند؟
تغییرات هورمونی به ویژه افزایش نسبی آندروژن‌ها قبل از پریود، تولید چربی پوست را افزایش داده و منافذ را مسدود می‌کند. این وضعیت باعث بروز جوش‌های هورمونی شده که معمولا التهابی و دردناک هستند.

2. آیا باید در دوران پریود روتین پوستی را تغییر بدهم؟
بله. پوست در این دوره حساس‌تر و کم‌آب‌تر است، بنابراین بهتر است از پاکسازی ملایم، آبرسانی کافی و ترکیبات تسکین‌ دهنده استفاده شده و از محصولات قوی یا تحریک کننده خودداری بشود.

3. آیا می‌توان از رتینوئید یا اسیدهای لایه‌بردار استفاده کرد؟
در دوران پریود بهتر است مصرف رتینوئیدها یا لایه‌بردارهای قوی محدود یا به روزهای غیرپریود منتقل شود. اگر پوست تحمل خوبی دارد، می‌توان از غلظت‌های کم و استفاده نقطه‌ای بهره برد.

4. چه نوع مرطوب‌ کننده‌ای مناسب این دوره است؟
مرطوب ‌کننده‌های سبک و غیر کومدون‌زا که حاوی ترکیبات آبرسان مثل هیالورونیک ‌اسید، گلیسیرین یا سرامید باشند، بهترین گزینه هستند و به حفظ سد دفاعی پوست کمک می‌کنند.

5. آیا باید مراقبت از ناحیه ژنیتال را تغییر بدهم؟
بله. استفاده از شوینده‌های ملایم با pH متعادل، تعویض منظم نوار بهداشتی یا تامپون و پوشیدن لباس زیر نخی باعث حفظ تعادل میکروبی و کاهش التهاب می‌شود. دوش واژینال و شوینده‌های قوی در این دوره توصیه نمی‌شوند.

6. چگونه می‌توانم جوش‌های هورمونی را کنترل بکنم؟
استفاده نقطه‌ای از ترکیبات ضدالتهاب مانند سالیسیلیک‌ اسید کم‌ غلظت یا نیاسینامید و پرهیز از تحریک بیش‌ از حد پوست، بهترین روش برای کاهش شدت جوش‌ها است.

7. آیا محافظت از آفتاب در دوران پریود مهم است؟
بله. پوست در این دوره حساس‌تر و مستعد التهاب و لک است، بنابراین استفاده از ضدآفتاب سبک و غیر جوش‌زا ضروری است.

8. چه چیزهایی را نباید در دوران پریود استفاده بکنم؟
لایه‌بردارهای قوی، اسکراب‌های فیزیکی زبر، رتینوئیدهای قوی، ماسک‌های تحریک‌ کننده، شوینده‌های با pH نامناسب و محصولات جدید بدون تست اولیه. این موارد می‌توانند حساسیت و التهاب پوست را افزایش بدهند.